Intumwa z’u Rwanda n’iza Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) zongeye guhurira i Washington DC muri Leta zunze Ubumwe za Amerika, mu nama ya kabiri y’Akanama gashinzwe kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano y’Amahoro yasinywe ku ya 27 Kamena 2025.
Iyi nama yabaye kuri uyu wa Gatatu tariki ya 3 Nzeri 2025, yitabiriwe n’abandi bafatanyabikorwa barimo Leta ya Qatar, Togo nk’umuhuza w’Afurika yunze Ubumwe ndetse na Komisiyo ya Afurika yunze Ubumwe. Ibi biganiro bikurikiye ibyabereye i Addis Abeba muri Ethiopia mu ntangiriro za Kanama.
Itangazo ryasohowe n’Ibiro bya Amerika bishinzwe Ububanyi n’Amahanga rivuga ko Akanama kagaragaje ko hari ubwumvikane buke mu ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano, cyane cyane ku bijyanye n’amakuru y’ihohotera rikomeje mu burasirazuba bwa RDC. Hanaganiriwe kandi ku nzira zifatika zo gushyira mu bikorwa ibyo amasezerano ateganya.
U Rwanda na RDC byemeranyije ko bizakomeza guteza imbere gahunda yo gusubiza impunzi mu bihugu byazo, nk’uko byemejwe mu nama yabaye ku ya 8 Kanama 2025. Akanama kandi kemeje ko inama itaha y’inzego z’umutekano (JSCM) izibanda ku kwihutisha ibikorwa byo guhashya umutwe wa FDLR ndetse no guteza imbere ikurwaho ry’ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda.
Mu biganiro by’i Washington, Guverinoma zombi zashimangiye ko zifite inshingano zo gushyigikira ibiganiro biri guhuza RDC na AFC/M23 i Doha, mu rwego rwo gushaka ibisubizo birambye ku mutekano mu karere. Byemejwe kandi ko inama nk’izi zizajya zibera kenshi hagamijwe gukemura ibibazo no gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano y’amahoro.
Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr. Vincent Biruta, wari uhagarariye Kigali muri iyi nama, yavuze ko igihugu cye gifite ubushake bwo gukomeza inzira y’ibiganiro.
Yagize ati:“U Rwanda rwemera ko amahoro arambye ari wo musingi w’iterambere ry’akarere. Tugomba gushyira imbere ibikorwa bifatika, birimo guhashya imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza umutekano muke mu burasirazuba bwa Congo.”
Ku ruhande rwa RDC, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga Christophe Lutundula yashimangiye ko Kinshasa izakomeza kugaragaza ubushake bwo kubahiriza amasezerano, ariko asaba ko “ibihugu byose byubahiriza ibyo byiyemeje.”
Umuhuza uhagarariye Togo, Robert Dussey, yavuze ko icy’ingenzi ari ukugira ko impande zombi zizirikana ko “amahoro atari inyungu y’igihugu kimwe, ahubwo ari inyungu rusange y’akarere kose.”
Abasesenguzi mu by’umutekano n’imibanire mpuzamahanga bavuga ko ibi biganiro ari intambwe ikomeye mu rugendo rwo kubaka icyizere hagati ya Kigali na Kinshasa, ariko bakemeza ko hakiri imbogamizi zikomeye.
Dr. Jean-Paul Habimana, impuguke mu bijyanye n’umutekano w’akarere, avuga ko “iyo habaye ibiganiro ku rwego nk’uru bigahuzwa n’Ubwiyunge bwa Afurika yunze Ubumwe n’ibihugu bikomeye nk’Amerika, bigaragaza ubushake bwo guhosha amakimbirane yaramaze imyaka myinshi. Ariko ikibazo gikomeye ni uburyo ibyo bemeranyijwe bishyirwa mu bikorwa.”
Ku rundi ruhande, Marie-Claire Kalonji, umusesenguzi wo muri RDC, asanga hakiri inzitizi zituruka ku kutizerana hagati y’impande zombi. Ati: “Hari amateka y’igihe kirekire y’ubushyamirane hagati ya Kigali na Kinshasa, kandi hakenewe politiki ihamye y’ubwizerane kugira ngo amasezerano atazaba impapuro gusa.”
Inama ya Washington ibaye mu gihe ibihugu byombi bihanganye n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa Congo, aho imitwe yitwaje intwaro irimo na FDLR ndetse na M23 ikomeje kuba ikibazo gikomeye. Abakurikiranira hafi ibya politiki mpuzamahanga bavuga ko niba aya masezerano ashyizwe mu bikorwa neza, bishobora gufungura inzira nshya y’amahoro n’iterambere mu karere k’Ibiyaga Bigari.




